Cây đa búp đỏ là một trong những cây cảnh để bàn, để sàn được ưa chuộng nhất hiện nay. Lá to, dày, bóng như được đánh sáp. Búp non đỏ rực như ngọn lửa nhỏ. Cây lại khá dễ tính, hợp với người bận rộn. Tuy vậy, nhiều bạn mua về chỉ vài tuần là cây rụng lá, vàng lá. Bài viết này của AZ Farming sẽ giúp bạn hiểu rõ cây cần gì và cách trồng, chăm sóc để cây luôn xanh tốt.
#1 Cây đa búp đỏ là cây gì?
Cây đa búp đỏ có tên khoa học là Ficus elastica, thuộc họ Dâu tằm (Moraceae). Trong tiếng Anh, cây được gọi là rubber plant hay rubber tree, tức “cây cao su”. Tên này xuất phát từ nhựa trắng đục chảy ra khi bạn bẻ lá hoặc cắt cành.
Cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Nam Á và Đông Nam Á. Ngoài tự nhiên, cây có thể cao 15–30 m. Khi trồng chậu trong nhà, người ta thường giữ cây ở độ cao khoảng 0,6–3 m nhờ cắt tỉa. Cây họ hàng gần với cây bàng Singapore, nên cách chăm sóc cũng có nhiều điểm giống nhau.
| Thông tin | Chi tiết |
|---|---|
| Tên khoa học | Ficus elastica |
| Tên gọi khác | Đa cao su, đa búp đỏ, rubber plant |
| Họ | Dâu tằm (Moraceae) |
| Loại cây | Thân gỗ, lá xanh quanh năm |
| Ánh sáng | Sáng gián tiếp, tránh nắng gắt buổi chiều |
| Nhiệt độ phù hợp | Khoảng 18–27°C, tránh dưới 13°C |
| Nhân giống | Giâm cành, chiết cành |
#2 Các giống đa búp đỏ phổ biến
Trên thị trường có nhiều giống Ficus elastica. Mỗi giống có màu lá và nhu cầu ánh sáng hơi khác nhau:
- Burgundy (đa búp đỏ lá đen): lá già màu đỏ rượu vang gần như đen, búp non đỏ tươi. Đây là giống được gọi “đa búp đỏ” nhiều nhất.
- Robusta (đa xanh): lá xanh đậm, lớn nhanh, chịu thiếu sáng tốt nhất.
- Tineke (đa cẩm thạch): lá loang kem, xám xanh, mép và búp non ửng hồng.
- Ruby: lá loang hồng, đỏ, kem và xanh; lớn chậm hơn vì ít diệp lục.
Mẹo nhỏ: giống lá loang và giống lá đỏ đậm cần nhiều sáng hơn giống xanh. Thiếu sáng, lá loang dễ bị “lại xanh”, lá Burgundy nhạt màu.
#3 Ý nghĩa phong thủy của cây đa búp đỏ
Theo quan niệm dân gian, búp đỏ vươn thẳng tượng trưng cho sự khởi sắc, may mắn và tài lộc. Lá to, dày, xanh bóng gợi sự vững chãi, sung túc. Vì vậy, nhiều người chọn cây đặt ở phòng khách, bàn làm việc hoặc làm quà khai trương.
Màu đỏ thuộc hành Hỏa, nên cây thường được cho là hợp người mệnh Hỏa và mệnh Thổ. Đây là quan niệm văn hóa để bạn tham khảo. Điều quan trọng nhất vẫn là đặt cây đúng chỗ đủ sáng để cây khỏe, vì cây đẹp mới mang lại cảm giác dễ chịu cho không gian.
#4 Cách trồng cây đa búp đỏ trong chậu
Chọn chậu
Chọn chậu có lỗ thoát nước ở đáy. Chậu chỉ nên rộng hơn bầu rễ khoảng 5 cm. Chậu quá to giữ nhiều nước, dễ làm thối rễ. Nếu dùng chậu sứ không lỗ, hãy đặt chậu nhựa có lỗ bên trong làm chậu lót.
Pha trộn đất trồng
Cây cần đất tơi xốp, giàu mùn nhưng thoát nước nhanh. Một công thức dễ làm được nhiều nhà vườn nước ngoài dùng:
- 60% đất trồng cây giàu mùn (đã trộn phân hữu cơ hoai mục).
- 20% đá perlite hoặc đá bọt.
- 20% vỏ thông hoặc xơ dừa cắt khúc.
Ở Việt Nam, bạn có thể thay perlite bằng trấu hun, sỏi nhẹ. Rải một lớp sỏi hoặc viên đất nung dưới đáy chậu để nước thoát tốt hơn.
Các bước trồng
- Cho một lớp đất vào đáy chậu.
- Gỡ nhẹ bầu cây, tỉa bỏ rễ đen, rễ thối nếu có.
- Đặt cây vào giữa, lấp đất, nén nhẹ quanh gốc. Không vùi sâu hơn cổ rễ cũ.
- Tưới đẫm cho đến khi nước chảy ra lỗ đáy, sau đó đổ bỏ nước trong đĩa lót.
- Để cây nơi sáng dịu, tránh nắng gắt khoảng 1 tuần cho cây hồi sức.
#5 Cách chăm sóc cây đa búp đỏ luôn xanh tốt
Ánh sáng
Cây thích ánh sáng mạnh nhưng gián tiếp. Theo Trung tâm Thông tin Nhà & Vườn, Đại học Clemson, vị trí lý tưởng là gần cửa sổ đón nắng sáng. Cây chịu được chỗ tối hơn nhưng sẽ lớn chậm, vươn dài và dễ rụng lá gốc. Tránh nắng trưa, nắng chiều chiếu thẳng vì dễ cháy lá. Cứ khoảng 1 tháng, bạn xoay chậu một lần để cây mọc cân đối.
Tưới nước
Tưới sai là nguyên nhân số một khiến cây hỏng. Hãy tưới khi lớp đất mặt khô sâu khoảng 2,5–5 cm. Bạn cắm ngón tay xuống đất để kiểm tra. Mỗi lần tưới thì tưới đẫm, rồi đổ nước đọng dưới đĩa. Mùa mưa, mùa lạnh cây lớn chậm nên giảm số lần tưới. Tìm hiểu thêm cách xác định lượng nước trong bài tưới cây đúng cách.
Nhiệt độ và độ ẩm
Cây sống tốt ở khoảng 18–27°C và ưa độ ẩm trung bình. Nhiệt độ dưới khoảng 13°C, gió lạnh hoặc luồng gió điều hòa thổi thẳng dễ làm cây rụng lá. Ở miền Bắc mùa đông, bạn nên đưa cây vào trong nhà, tránh cửa ra vào có gió lùa.
Bón phân
Mùa sinh trưởng (xuân, hè), bón phân lỏng cho cây cảnh lá, pha loãng hơn hướng dẫn, khoảng 2–4 tuần một lần. Cây đặt chỗ ít sáng thì bón thưa hơn. Mùa lạnh ngừng bón. Nếu bận rộn, bạn có thể dùng phân bón tan chậm, rắc một lần dùng được nhiều tuần.
Lau lá
Lá to rất dễ bám bụi, làm cây quang hợp kém. Dùng khăn mềm ẩm lau cả hai mặt lá mỗi tuần một lần. Không nên dùng dầu bóng lá vì dễ bít lỗ khí.
#6 Cắt tỉa, thay chậu và nhân giống
Cắt tỉa tạo tán
Nếu muốn cây nhiều nhánh, hãy cắt ngọn vào mùa xuân, cắt ngay trên một mắt lá bằng kéo sạch. Sau khoảng 2–4 tuần, chồi mới sẽ nhú ra ở vết cắt. Nếu thích dáng cây thẳng, cao thì chỉ cần tỉa lá hỏng.
Lưu ý an toàn: nhựa trắng của cây có thể gây kích ứng da và khó chịu dạ dày nếu nuốt phải. Hãy đeo găng tay khi cắt tỉa và để cây xa tầm với của trẻ nhỏ, chó mèo.
Thay chậu
Thay chậu mỗi 1–2 năm, tốt nhất vào cuối đông hoặc đầu xuân, khi thấy rễ mọc ra lỗ đáy. Chọn chậu mới lớn hơn chậu cũ khoảng 5 cm đường kính.
Giâm cành
- Cắt đoạn ngọn dài 15–20 cm, có 2–3 lá, cắt ngay dưới mắt lá.
- Để vết cắt ráo nhựa, tỉa bớt lá dưới, cuộn nhẹ lá còn lại để giảm thoát nước.
- Cắm vào giá thể ẩm (xơ dừa trộn trấu) hoặc ngâm trong cốc nước sạch.
- Đặt nơi ấm, sáng dịu. Cành giâm đất thường ra rễ sau khoảng 3 tuần; giâm nước mất khoảng 4–8 tuần mới đủ rễ để trồng.
Chiết cành
Với cành to, bạn có thể chiết. Khoanh vỏ, bó rêu ẩm, bọc nilon kín, khi rễ trắng mọc đầy bầu thì cắt xuống trồng. Cách này cho cây con lớn nhanh, giữ nguyên đặc điểm cây mẹ.
#7 Cây đa búp đỏ bị rụng lá, vàng lá: nguyên nhân và cách xử lý
| Biểu hiện | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Lá vàng rồi rụng | Tưới quá nhiều, đất úng | Ngưng tưới, kiểm tra rễ, thay đất thoát nước |
| Lá nâu, giòn rồi rụng | Thiếu nước, không khí quá khô | Tưới đẫm, tăng độ ẩm |
| Rụng lá hàng loạt đột ngột | Lạnh, gió lùa, vừa chuyển chỗ | Đặt chỗ ổn định, ấm, tránh di chuyển |
| Cây vươn dài, lá nhỏ, rụng lá gốc | Thiếu ánh sáng | Chuyển ra gần cửa sổ sáng |
| Đốm cháy trên lá | Nắng gắt chiếu trực tiếp | Che nắng, dùng rèm mỏng |
Lưu ý, vài lá già dưới gốc vàng và rụng dần là quá trình tự nhiên. Chỉ khi nhiều lá rụng nhanh bạn mới cần tìm nguyên nhân. Nếu lá non nhạt màu dù đủ sáng, cây có thể thiếu dinh dưỡng; xem thêm dấu hiệu cây thiếu dinh dưỡng để bổ sung đúng.
Sâu bệnh thường gặp
Theo cơ sở dữ liệu cây trồng của Đại học Bang North Carolina, cây hay bị rệp sáp, rệp vảy, nhện đỏ và bọ trĩ. Chúng thường nấp ở mặt dưới lá, nách lá. Khi mới xuất hiện, bạn dùng tăm bông thấm cồn hoặc khăn ẩm lau sạch, sau đó phun dầu neem hay xà phòng sinh học. Tham khảo thêm cẩm nang sâu bệnh hại cây trồng để nhận diện chính xác từng loại.
#8 Câu hỏi thường gặp
Cây đa búp đỏ có độc không?
Nhựa trắng của cây có thể gây kích ứng da và khó chịu tiêu hóa nếu ăn phải, cũng không tốt cho chó, mèo. Bạn chỉ cần đeo găng khi cắt tỉa và đặt cây xa tầm với trẻ nhỏ, thú cưng.
Cây đa búp đỏ để trong phòng máy lạnh được không?
Được, nếu phòng đủ sáng và không đặt cây ngay luồng gió lạnh thổi thẳng. Phòng máy lạnh thường khô, bạn nên lau lá thường xuyên và kiểm tra đất trước khi tưới.
Bao lâu tưới cây đa búp đỏ một lần?
Không có lịch cố định. Thông thường khoảng 1 lần/tuần vào mùa nắng, thưa hơn vào mùa lạnh. Cách chắc chắn nhất là tưới khi đất mặt khô 2,5–5 cm.
Kết luận
Cây đa búp đỏ đẹp, sang và không khó chăm nếu bạn nắm được ba điều: đủ sáng gián tiếp, tưới khi đất khô mặt và đặt cây ở chỗ ổn định, tránh lạnh. Chỉ cần vậy, cây sẽ liên tục ra búp đỏ mới, lá bóng khỏe quanh năm. Nếu yêu thích cây cảnh lá dễ trồng, bạn có thể tham khảo thêm cây trầu bà hay cây lưỡi hổ. Hãy bắt đầu với một chậu nhỏ và chia sẻ kết quả cùng AZ Farming nhé!
Xin Chào! Tôi là Bao Pham với sở thích nghiên cứu nông nghiệp tôi đã thành lập AZ Farming, với mong muốn đồng hành cùng những người yêu thích nông nghiệp và làm vườn…Cùng xây dựng một nền nông nghiệp xanh sạch hiện đại bền vững.