9 mô hình trồng rau thủy canh phổ biến (6 cơ bản + 3 nâng cao)

9 mô hình trồng cây thủy canh phổ biến

Bài viết này AZ Farming xin giới thiệu về 9 mô hình trồng rau thủy canh phổ biến khác nhau (6 loại cơ bản và 3 loại nâng cao). Cách chúng hoạt động, những vật liệu bạn cần để xây dựng hệ thống thủy canh cho riêng mình, Ưu nhược điểm của mỗi mô hình.

Nếu bạn là người mới và không quen với các thuật ngữ trong lĩnh vực trồng cây theo phương pháp thủy canh, Thi tại đây, bạn sẽ tìm thấy thông tin được trình bày đơn giản, dễ hiểu nhất để bắt đầu bước vào lĩnh vực thủy canh.

#1 Mô hình trồng rau thủy canh hoạt động như thế nào?

Trong thủy canh, cây được trồng không cần đất để cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tối đa . Điều này có nghĩa là hệ thống để phân phối các chất dinh dưỡng là rất quan trọng trong thủy canh.

6 Hệ thống thủy canh ơ bản phổ biến

Một mô hình trồng rau thủy canh có thể được phân loại là hoạt động hoặc thụ động. Hoạt động có nghĩa là các chất dinh dưỡng được cung cấp thông qua một máy bơm, dòng nước được luân chuyển liên tục. Thụ động có nghĩa là không cần dùng các bộ phận chuyển động hoặc động cơ điện.

Ngoài ra các mô hình khác nhau còn có những đặc trưng bởi sự thu hồi hoặc không thu hồi của các chất dinh dưỡng. Có một số mô hình thủy canh chỉ sử dụng dung dịch dinh dưỡng một lần và sau đó bỏ đi.

mô hình thu hồi đòi hỏi sự tuần hoàn của dung dịch dinh dưỡng . Mặc dù việc không thu hồi có hiệu quả hơn về chi phí nhưng có thể gây bất lợi nếu phát triển trên diện rộng do vấn đề vệ sinh bị ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng.

#2 Bạn cần những gì cho một mô hình thủy canh?

Trước khi quyết định mô hình nào bạn muốn thiết lập, hãy cân nhắc số tiền bạn có thể đầu tư vào, loại cây bạn muốn trồng và mức độ trải nghiệm của bạn.

Để xây dựng hệ thống thủy canh của riêng bạn, bất kể bạn sử dụng mô hình nào, bạn sẽ cần phải cung cấp những nguyên vật liệu cơ bản sau:

#3 6 loại mô hình trồng rau thủy canh cơ bản

Tìm hiểu thông tin về tất cả 6 loại mô hình thủy canh khác nhau dưới đây và liên hệ tình hình thực tế của bạn. Bạn có thể đưa ra lựa chọn phù hợp cho nhu cầu và mong muốn cụ thể của mình. 6 loại mô hình thủy canh cơ bản bao gồm:

  1. Mô hình nuôi nước sâu
  2. Mô hình Bấc
  3. Mô hình nhỏ giọt
  4. Mô hình ngập và rút nước (Ebb and Flow)
  5. Kỹ thuật phim dinh dưỡng (NFT)
  6. Khí canh

1. Mô hình thủy canh nuôi nước sâu (DWC)

Mô hình thủy canh nuôi nước sâu là mô hình đơn giản nhất trong số các danh sách này. Trong mô hình này, cây con được đặt trên khay, làm bằng polystyrene, nổi lên trên dung dịch dinh dưỡng được giữ trong một bể chứa. Rễ cây ngập trong nước.

Oxy được cung cấp bằng cách sử dụng một viên đá không khí được kết nối với máy bơm không khí qua ống hoặc ống dẫn khí.

hệ thống trồng rau thủy canh nuôi cấy nước sâu

Điều này đảm bảo hệ thống rễ của cây không bị úng dẫn đến thối rữa và không thể hấp thụ chất dinh dưỡng.

Các loại cây được hưởng lợi nhiều nhất từ mô hình này là các loại rau xanh như xà lách xoong, xà lách rocket, các loại rau xanh châu Á, v.v.

mô hình này đôi khi được gọi là mô hình dạng bè nhưng về bản chất, chúng đều là hệ thống nuôi nước.

Ưu điểm của mô hình nước sâu
  • Phù hợp cho người mới bắt đầu
  • Giá cả đầu tư phải chăng
  • Thích hợp trồng các loại cây ngắn ngày, có kích thước nhỏ
  • Dễ dàng xây dựng
  • Dễ dàng quản lý
  • Chỉ yêu cầu không gian nhỏ
  • Hệ thống tốt có thể phát triển quy mô thương mại
Mặt hạn chế của mô hình nước sâu

Không thích hợp với cây đơn có kích thước lớn, trồng dài ngày

Những gì bạn cần để bắt đầu hệ thống nước sâu
  • Hồ chứa dung dịch dinh dưỡng thủy canh 
  • Máy bơm không khí
  • Ống dẫn khí
  • Thùng / khay trồng cây
  • Giá thể trồng thủy canh ví dụ như xơ dừa
  • Bộ dưỡng chất dinh dưỡng cần cho loại cây bạn muốn trồng
  • Các vật liệu để điều chỉnh độ pH
những vật liều cần thiết để xây dựng hệ thống thủy canh nuôi nước sâu

2. Mô hình thủy canh dạng Bấc

Mô thình thủy canh Bấc theo truyền thống là một hệ thống thụ động . Điều này có nghĩa là không có bộ phận chuyển động và không cần sử dụng điện, làm cho nó hoàn hảo cho người mới bắt đầu và những người có ngân sách ít.

mô hình thủy canh dạng bấc đơn giản

Đây thuộc loại hệ thống đơn giản trong các hệ thống trồng rau thủy canh. Cách thức hoạt động là cây nhận chất dinh dưỡng của nó thông qua một cái bấc nối cây với bể chứa và thấm dung dịch dinh dưỡng. Giá thể sẽ thấm ướt dung dịch dinh dưỡng và bộ rễ của cây trồng hấp thụ dinh dưỡng từ giá thể.

Ưu điểm của mô hình Bấc
  • Chi phí bắt đầu thấp
  • Dễ dàng xây dựng
  • Phù hợp với người mới bắt đầu
  • mô thương mại
Mặt hạn chế của mô hình Bấc
  • Do hệ thống cung cấp chất dinh dưỡng thông qua bấc, nó chỉ thích hợp với những cây trồng có kích thước nhỏ không đậu quả.
  • Các cây lớn hơn với yêu cầu chất dinh dưỡng cao hơn sẽ không phát triển tốt với hệ thống này vì chúng có thể sử dụng độ ẩm và chất dinh dưỡng nhanh hơn mức có thể được cung cấp qua bấc.
  • Các chất dinh dưỡng có thể được hấp thụ không đồng đều và theo thời gian lượng muối kết tụ từ dung dịch dinh dưỡng có thể tích tụ trong giá thể.
  • Đây không phải là phương pháp kiểm soát độ ẩm dễ dàng.
Những gì bạn cần để bắt đầu với mô hình dạng Bấc
  • Hồ chứa / Xô / Thùng có nắp
  • Khung chứa toàn bộ hệ thống
  • Giá thể trồng cây
  • Bấc, dây thừng hoặc vật liệu thấm hút
  • Bộ dưỡng chất cần thiết
  • độ pH

3. Mô hình thủy canh nhỏ giọt

Đây là mô hình phổ biến nhất trong số các mô hình trồng cây thủy canh. Trong mô hình thủy canh tưới nhỏ giọt các chất dinh dưỡng được vận chuyển từ bể chứa qua một ống dẫn đến ống tưới để tưới vào gốc cây.

Tưới nhỏ giọt có thể hồi lưu hoặc không hồi lưu. Người trồng thương mại có xu hướng ưu tiên hệ thống không hồi lưu và những người trồng tại nhà thích hệ thống hồi lưu.

hệ thống thủy canh tưới nhỏ giọt
Ưu và nhược điểm: mô hình hồi lưu so với không hồi lưu

 Với một mô hình hồi lưu, một bộ hẹn giờ được sử dụng để điều khiển máy bơm cung cấp các đường nhỏ giọt. Sau đó dung dịch sẽ chảy trở lại bể chứa.

 Mô hình này tiết kiệm chi phí nhưng mức độ dinh dưỡng có thể không nhất quán theo thời gian và sự tích tụ muối trong giá thể gây ảnh hưởng đến cây trồng. Hệ thống này cũng cần phải kiểm tra và bảo trì thường xuyên hơn.

 Với phương pháp không thu hồi, chi phí dành cho dung dịch dinh dưỡng sẽ tăng cao, vì dung dịch được sử dụng một lần và thoát ra ngoài. Nhưng ưu điểm là độ pH của dung dịch được điều chỉnh và đảm bảo ở mức mong muốn, tốt cho cây trồng.

Những gì bạn cần để bắt đầu mô hình nhỏ giọt?
  • Hộp đựng hoặc khay cho cây
  • Bình chứa (bể chứa) dung dịch dinh dưỡng
  • Máy bơm không khí với ống và đá không khí
  • Bơm chìm và ống để cung cấp chất dinh dưỡng tới giá thể
  • Ống tưới và đường ống nhỏ giọt – có sẵn theo bộ với bộ điều hợp và bộ nối
  • Bộ thiết bị hẹn giờ
  • Bộ dưỡng chất cần thiết
  • bộ đo pH và EC

4. Mô hình thủy canh ngập và rút nước (Ebb and Flow)

Mô hình Ngập và rút nước là một mô hình phức tạp và tiên tiến hơn các mô hình thủy canh đã trình bày ở trên. Trong mô hình này, cây trồng được đặt trong khay trồng trong giá thể trồng cây và đặt lên trên một hồ chứa.

Hệ thống được vận hành với một bộ hẹn giờ theo lịch trình cho phép bật máy bơm và đổ đầy dung dịch dinh dưỡng từ bể chứa vào khay trồng một cách đều đặn.

mô hình hệ thống thủy canh ngập và rút nước

Khi khay chứa cây trồng ngập nước bộ bơm tự động sẽ tự động ngắt. Sau đó dung dịch dinh dưỡng sẽ thoát ra ngoài.

Mô hình này được thiết lập dưới dạng hệ thống hồi lưu hoặc không hồi lưu. Có nghĩa là với hệ thống thủy canh này bạn có thể lựa chọn giải pháp sử dụng dung dịch dinh dưỡng một lần hoặc có thể hồi lưu chúng và tái sử dụng lại.

Ưu điểm của mô hình ngập và rút
  • Cây trồng không bị ngập nước hoàn toàn, vì thế bộ rễ có môi trường thông khí tốt và hấp thụ dinh dưỡng tốt trong khoảng thời gian đều đặn.
  • Giàn trồng cây không  kết nối trực tiếp với hồ chứa nên có thể trồng nhiều cây hơn trên cùng một diện tích so với các hệ thống khác.
  • Nếu trồng trong nhà, nhiệt độ có thể được kiểm soát hiệu quả hơn với hệ thống này vì bể chứa được tách ra khỏi khay trồng.
Mặt hạn chế của mô hình ngập và rút
  • Người làm vườn cần nhiều kinh nghiệm để có thể canh tác hiệu quả với hệ thống này. Bạn cần có kiến thức và kinh nghiệm thực tế để đảm bảo các chất dinh dưỡng, chỉ số PPM (độ cứng của nước) và nồng độ pH được giữ không đổi và môi trường không bị tắc nghẽn bởi các muối kết tủa từ dung dịch dinh dưỡng.
  • Nguồn điện bị gián đoạn có thể ảnh hưởng đến bộ hẹn giờ và máy bơm tự động, dẫn đến rễ bị khô.

5. Mô hình thủy canh màng dinh dưỡng (NFT)

hệ thống thủy canh phim dinh dưỡng NFT

Kỹ thuật thủy canh màng dinh dưỡng hay còn gọi là “phim dinh dưỡng” là một phương pháp thủy canh, trong đó rễ cây lơ lửng trên một dòng dung dịch dinh dưỡng liên tục chảy, cung cấp cho cây tất cả bao gồm nước, chất dinh dưỡng và oxy cần thiết để duy trì sự phát triển của cây trồng.

Thuật ngữ “màng dinh dưỡng” dùng để ám chỉ dòng dung dịch dinh dưỡng nông liên tục di chuyển đi qua rễ. Điều này đảm bảo chỉ phần dưới cùng của rễ sẽ ngập trong dung dịch dinh dưỡng, trong khi phần trên của rễ cây sẽ tiếp xúc với môi trường không khí, do đó cung cấp cho rễ một nguồn cung cấp oxy dồi dào.

Ưu điểm của mô hình màng dinh dưỡng
  • Hiệu quả về chi phí, do dung dịch dinh dưỡng được thu hồi và không cần dùng giá thể.
  • Cây trồng tăng trưởng nhanh do có nhiều không gian tiếp sức với không khí
  • Dễ dàng năng cấp quy mô sản xuất khi cần thiết
Mặt hạn chế của mô hình màng dinh dưỡng
  • Nếu nguồn điện bị gián đoạn, rễ sẽ nhanh chóng bị , nếu không phát hiện kịp thời sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
  • Chi phí bảo trì cao hơn vì bạn cần liên tục kiểm tra xem máy bơm có chạy liên tục hay không.
những thành phần cơ bản của hệ thống thủy canh màng dinh dưỡng NFT
Những gì bạn cần để bắt đầu mô hình thủy canh NFT
  • Bể chứa dung dịch
  • Ống  để trồng cây (ống tre, ống nhựa pvc tròn, ống nhựa pvc dạng hộp…)
  • Ống dẫn các chất dinh dưỡng đã qua sử dụng trở lại bể chứa chứa
  • Bơm và ống dẫn để cung cấp chất dinh dưỡng từ bể chứa cho cây trồng
  • Thảm trải (có hoặc không) để tăng khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng
  • Dung dịch dinh dưỡng
  • Ống dẫn chất dinh dưỡng từ kênh trở lại bể chứa
  • Bộ đo pH và EC

6. Mô hình khí canh

Khí canh là kỹ thuật mới nhất của tất cả các mô hình thủy canh được biết đến bởi những người đam mê thủy canh. Nó hoạt động trên một hệ thống gần như tự động.

Cũng giống như mô hình phim dinh dưỡng NFT, nó không cần giá thể . Với hệ thống này, rễ cây được lơ lửng trong không khí và được hệ thống tự động phun sương (dung dịch dinh dưỡng) vài phút một lần.

hệ thống khí canh
Ưu điểm của mô hình khí canh
  • Rất hiệu quả và tiết kiệm chi phí về lâu dài, tuy nhiên chi phí để thiết lập hệ thống ban đầu rất cao.
  • Tiết kiệm nước, chất dinh dưỡng và chất trồng.
  • Tăng năng suất cây trồng lên nhiều lần
Mặt hạn chế của mô hình khí canh
  • Bơm và bộ hẹn giờ cần được kiểm tra thường xuyên, đảm bảo khả năng bảo trì, bảo dưỡng cao.
  • Rễ cây dễ dàng bị khô nếu hệ thống gặp một vấn đề nhỏ nhất, vì thế đòi hỏi người làm vườn phải bỏ nhiều thời gian hơn cho hệ thống này.
Những gì bạn cần để bắt đầu mô hình khí canh
  • Bể chứa dung dịch thủy canh
  • Nắp đậy được trang bị để giữ độ ẩm buồng trồng
  • Thùng chứa cây hoặc chậu lưới có thể được lắp trên miệng bể chứa trồng cây
  • Máy bơm tăng áp có ống nối với máy phun sương
  • Máy phun sương / vòi phun 
  • Bộ hẹn giờ để kích hoạt máy phun đều đặn
  • Bộ dung dịch dinh dưỡng
  • Bộ đo pH và EC

#4 3 mô hình trồng rau thủy canh năng cao

Một số biến thể chỉ là sự kết hợp hoặc sửa đổi của 6 mô hình trồng rau thủy canh cơ bản này. Có thể có hàng trăm sự kết hợp / biến thể. Dưới đây là 3 trong số các biến thể ứng trước phổ biến nhất được nhiều người làm vườn áp dụng.

  1. Mô hình Kratky
  2. Mô hình xô Hà Lan
  3. Mô hình Fogponics

1. Mô hình thủy canh Kratky

Đây là một biến thể / kết hợp của mô hình Bấc và mô hình nuôi nước sâu. Nó là một hệ thống thụ động, không tuần hoàn. Bình chứa có nắp đậy kín để giữ dung dịch dinh dưỡng.

Cây và giá thể được cho vào chậu lưới. Một lỗ được khoét trên nắp và thùng chứa được lắp vào đó.

Rễ cây ban đầu sẽ ngập trong dung dịch dinh dưỡng chỉ có một khe hở không khí nhỏ giữa mặt trong của nắp và dung dịch dinh dưỡng.

Mô hình sau đó có thể được để yên. Khi các chất dinh dưỡng được hấp thụ bởi giá thể, rễ sẽ phát triển, mực nước giảm xuống và không gian thoáng khí tăng lên.

Điều này đảm bảo cây nhận đủ oxy và vẫn nhận được chất dinh dưỡng theo thời gian.

Ưu điểm của mô hình kratky
  • Rất phù hợp dành cho người mới bắt đầu trồng thủy canh
  • Giá cả phải chăng
  • Hầu như không cần bảo trì
Mặt hạn chế của mô hình kratky
  • Không thích hợp cho việc trồng thương mại trên quy mô lớn
  • Chỉ hợp với những cây trồng có tán lá nhỏ

2. Mô hình thủy canh xô Hà Lan

Biến thể này được phát triển từ mô hình ngập và rút nước sử dụng các xô, đặt thành hàng, với một đường ống tưới cung cấp chất dinh dưỡng từ bên trên và một đường ống thoát nước bên dưới dẫn dung dịch trở lại hồ chứa.

Mô hình này lý tưởng cho các hoạt động trồng thương mại vì các xô cùng một hàng được nối với cùng một đường tưới một cách dễ dàng và các xô này có kích thước lớn nên có thể trồng các loại cây lớn, cây có quả.

mô hình hệ thống thủy canh xô hà lan

Trong mô hình thùy canh này, cây trồng được trồng trên các xô riêng lẻ nên bạn rất dễ dàng lấy và di chuyển từng cây.

Với mô hình xô Hà Lan, bạn nên chọn một loại giá thể có thể duy trì độ ẩm cao và có khả năng thông khí tốt. Hệ thống thoát nước tốt là điều cần thiết để phòng ngừa tình trạng ngập úng khi đường dẫn dung dịch về thùng chứa bị tắc nghẽn.

Bể chứa được đặt bên dưới các xô để dung dịch dinh dưỡng từ các xô bên trên chảy ngược về bể chứa mà không cần máy bơm. Khi đó, bạn chỉ cần một máy bơm chìm mới được sử dụng để cấp dung dịch trở lại đường cấp liệu được kết nối với các xô riêng lẻ ở trên cao.

Các chất dinh dưỡng trong bể chứa được giữ oxy thông qua một máy bơm không khí và đá không khí. Việc bảo dưỡng phải được thực hiện thường xuyên và độ pH và nồng độ muối cần được kiểm tra và giữ cân bằng ở mức ổn định phù hợp với cây trồng của bạn.

Ưu điểm của mô hình xô Hà Lan
  • Mô hình tốt nhất để phát triển trồng thủy canh quy mô lớn
  • Tiết kiệm nước
  • Mức độ tăng trưởng nhanh chóng
Mặt hạn chế của mô hình xô Hà Lan
  • Chi phí sẽ phụ thuộc vào chất lượng của thiết bị bạn dùng
  • Tốn nhiều thời gian và công sức để bảo trì bảo dưỡng

3. Mô hình khí canh Fogponics

Đây là một biến thể của mô hình khí canh, mô hình Fogponics này đã cải thiện kết quả trồng trọt thủy canh một cách vượt trội. Thay vì phun sương theo chu kỳ như hệ thống khí canh, Fogponics dùng một vòi phun sương được lắp đặt trong hồ chứa và tạo ra một môi trường ẩm ướt 24/7.

mô hình hệ thống khí canh fogponics

Máy tạo sương mù, hoặc máy tạo sương, tạo ra những giọt nước có kích thước siêu nhỏ. Những giọt nước siêu nhỏ này có thể lơ lửng trong không trung lâu hơn và tạo một môi trường ẩm ướt trong thời gian dài.

Rễ cây trồng cũng thuận hơn hơn khi hấp thụ chất dinh dưỡng qua những giọt nước siêu nhỏ này.

Ưu điểm của mô hình Fogponics
  • Cắt giảm nước và chất thải dinh dưỡng hơn 40% so với khí canh
  • Dung dịch dinh dưỡng không bị loãng vì không sử dụng hệ thống tuần hoàn.
  • Dễ dàng kiểm soát độ pH và Ec của dung dịch
Mặt hạn chế của mô hình Fogponics
  • Hệ thống tạo sương mù phải được kiểm soát đúng mức tiêu chuẩn để tốt cho cây trồng
  • Chi phí đầu tư thiết lập ban đầu rất tốn kém
  • Cần làm sách thiết bị định kỳ, dẫn đến chi phí bảo trì cao hơn
  • Mất điện gây nguy cơ cây trồng bị khô rễ.

Phần kết

Thủy canh là một cách hiệu quả để bắt đầu trồng cây theo hướng hiện đại và phương pháp cho năng suất cao. Có nhiều mô hình trồng rau thủy canh khác nhau, mỗi mô hình lại mang trong mình những ưu và nhược điểm riêng. Phụ thuộc vào điều kiện và sở thích của bạn mà có thể áp dụng một trong số các hmô hình thủy canh trên.

Trong bài chia sẻ này bạn đã hiểu cơ bản về mô hình thủy canh và cách chúng hoạt động. Bạn đã tìm hiểu sơ bộ qua 6 mô hình trồng rau thủy canh cơ bản phổ biến và 3 mô hình thủy canh năng cao. Cùng với những ưu và nhược điểm của mỗi loại.

Ngoài ra, dựa trên các mô hình cơ bản này bạn hoàn toàn có thể sáng tạo, cải tiến thành một mô hình mới phù hợp với nhu cầu của bản thân và điều kiện thực tế. Từ đó  mang lại kết quả tốt nhất cho hoạt động canh tác của bạn.

Đóng Góp Ý Kiến Của Bạn